Verhalen Groninger kerken

De geschiedenis van de Groninger kerken bestaat niet alleen uit jaartallen, bouwstijlen en orgels. Elke kerk vertelt zijn eigen verhaal, over stenen duivels, hostiewonderen, onthoofde heilige of beenderen die in de kerkmuur werden gemetseld. Dit zijn niet alleen spannende verhalen, maar ze laten ook zien hoe rijk de historie is van het Groningerland. En ze plaatsen de kerk in de loop van de geschiedenis.

In 1637 was het Woord: de Statenbijbel van Hornhuizen (die 7,5 kg weegt) roept een complete wereld op

De Statenbijbel verscheen in 1637 en bevatte de eerste officiële vertaling van de Bijbel in het Nederlands. In de loop der tijd verschenen nog een aantal nieuwe moderne vertalingen van de Bijbel, maar geen van alle is zo toonaangevend geweest als de Statenbijbel. Hij staat op nummer 17 in de Canon van Nederland en is voor de strenge protestantse kerken nog steeds alleen gezaghebbend.

Een bloemrijk, schilderachtig boek
Statenbijbel02De kerk van Hornhuizen bezit een originele zeventiende-eeuwse Statenbijbel uit 1682. Omdat de Statenbijbel eeuwen geleden ontstaan is vanuit de gereformeerde traditie, verwacht je een ‘strenge’ bijbel, een waarbij alles draait om het zuivere woord, die geen enkele verluch-tiging biedt en zonder enige opsmuk is. Niets blijkt echter minder waar. De Staten-bijbel van Hornhuizen is een bloemrijk, schilderachtig boek! Allereerst het formaat: de bijbel meet 45 x 30 cm, is 11,5 cm dik en weegt ruim 7,5 kg. De kapitalen (de letters waarmee een hoofdstuk begint) zijn kunstig vormgegeven. Gedetailleerde landkaarten, zoals van het Paradijs en van de landschappen ‘door den apostelen bevaren en doorwandelt’, roepen een complete wereld op, die verder wordt ingevuld door illustraties van bijvoorbeeld de ark van Noach of een wonderbaarlijke genezing door Christus. Tot slot zijn ook nog eens de zogenaamde apocriefe boeken toegevoegd: de lezer wordt gewaarschuwd dat deze buiten de officiële Bijbel vallen, maar ze zijn volgens de samen-- stellers blijkbaar wel degelijk de moeite waard.

Het verhaal van de ark van NoachGeschenk
De bijbel heeft twee zilveren boeksloten, waarin de namen en familiewapens gegraveerd zijn van Ernst Douwe van Aylva en zijn vrouw Tjemke van Heemstra, die in 1686 officieel in bezit kwamen van de Tammingaborg bij Hornhuizen. Dankzij een van hun zonen kwam de kerk van Hornhuizen negentig jaar later in het bezit van deze bijbel: in een handgeschreven verklaring op de achterzijde van het titelblad staat dat ‘zijn Excellentie de Hwgb Heer Hans Willem Baron van Aylva in leven Lt. Generaal van de Infanterie ten dienst van den Staat der Vereenigde Neederlanden ten Heer van Hornhuisen’ bij zijn overlijden deze bijbel heeft nagelaten aan de kerk van Hornhuizen. Zijn erfgenamen droegen de bijbel aan de kerk over op 30 juli 1776 – ter ‘Eeuwige Gedagtenis’ aan de baron.

Een kanselbijbel met pijschade Insektenschade
De bijbel is in zeer goede staat, op de afgesleten hoeken aan de onderkant na. Hieraan zie je dat het een echte kansel-- bijbel is: opengeslagen op de lessenaar van de preekstoel diende hij ook als elleboogsteun voor de dominee. Als deze gepassio-neerd preekte en zijn verkondiging met armgebaren onderstreepte, sleepte hij er met de wijde mouwen van zijn toga overheen. Aldus ontstond de zogenaamde ‘pijschade’. (JHvD), geredigeerd: Josée Paauw

Zie verder
Hornhuizen: Kerk Hornhuizen
Kerkensite: kerkhornhuizen.nl/